Dizi-yi Memnû
100 yıl önce kaleme alınmış, Realizm etkisinde yazılan ilk eser bu.
Evet. Tam 100 yıl önce yazıldı. Aşk-ı Memnu(Yasak Aşk)
Yazıldığı dönemde de “Ahlaka aykırıdır.” tepkileri aldı.
Ama eseri önemli kılan karakterlerin ahlaksızlığı değil; sanatçının, karakterlerin psikolojisini aktarmadaki başarısıydı.
Biz hep aynı kalıplardayız.
Duygusalız, araştırmayız, ani tepki veririz.
Edebi eserin niteliği ancak edebî yönden değerlendirilebilir, bunu hep atlarız.
Merak da etmeyiz; okumak zor, görmek duymak daha kolaydır çünkü.
İtalya’da kimse çıkıp da, ben Leonardo da Vinci’nin eserlerinin toplumu olumsuz etkileyeceğini düşünüyorum demez ya da İspanyollar Salvador Dali, tablolarında ahlaka aykırı öğeler kullanıyor, toplumu ahlaksızlığa itiyor, demez sanırım.
Dünyanın en önemli romanlarından biri olan Madam Bovary ahlaksızlığın temsili olabilecekken neden toplatılmadı Fransa’da? Filmi neden yasaklanmadı?
Bu eserler hakkında kurulabilecek itiraz cümleleri, “Sürrealist eserler bana cazip gelmiyor, Leonardo da Vinci’yi algılamakta zorlanıyorum, Madam Bovary realizmi başlattı” olur olsa olsa.
Toplumların ilerleme oranları, uygarlık düzeyleri sanata verdikleri değer ve sanat alanındaki yatırımları ile paralel bir ilişki içindedir.
Skolâstik düşünce ile Orta Çağ Avrupası’nı karanlığa gömen, Islahat döneminde Osmanlı’yı edebiyat ve sanat bakımından gerileten yasakçı ve sanattan bi-haber yorumlar ve yaklaşımlardır.
Türk edebiyatında, tiyatro fakirliğinin de temelinde yine sanat yasakçılığı var. Kurulan tiyatroların, eserlerin halk tarafından çok fazla ilgi görmesi nedeniyle defalarca kapatılmasına şahit olmuştur bizim tarihimiz.
Hele kuruluşu sırasında Güllü Agop’un serdarlığı olan Osmanlı Tiyatrosu, “Çerkez Özdenler” oyunu yüzünden 1884’te kapanmıştır, ardından 24 sene Türk tiyatrolarında tuluat hâkim olmuştur.
Tiyatroda oynanan oyun halkı kışkırttı “Kapatın!”
Oynanan oyunlar ahlaksızcaydı. ”Tiyatroyu kapatın!”
Bu roman gerçekleri saptırıyor. “Yasaklayın! Kitabı toplatın!”
İlginç olan yılların da yasakçılıktan bir şey kaybettirmediği…
Yıl: 2010,
Yer: Türkiye
Yasak uygulanan: Aşk-ı Memnu
Yasak nedeni: Halkı ahlaksızlığa itiyor.
Yasaklayın!..
Son zamanlarda Türkiye’ye bu diziler sayesinde turist akışı oluyormuş. Ayrıca bu turizm alışverişine de dönüşüyormuş. Olsun ahlakımızı bozuyor.
Olmaz olsun böyle “turizm.”
Olmaz olsun böyle “sanat.”
